YBP (yılsonu başarı puanı) nedir?
Yılsonu başarı puanı, bir öğretim yılında okutulan tüm derslerin ağırlıklı puanları toplamının, bu derslerin haftalık ders saatleri toplamına bölümüdür (Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği MADDE 55/1). Tek bir dersin notu değildir; o yılın tamamını özetleyen tek sayıdır ve MADDE 55/2 gereği mezuniyet puanının hesabına esas alınır.
Terim karışıklığı:"YBP" kısaltması bazen "Yerleştirme Başarı Puanı" diye açılır. Bu, ÖSYS döneminden kalma eski bir terimdir ve yürürlükteki mevzuatta yeri yoktur. Bugün geçerli kavram yılsonu başarı puanıdır; ÖSYM tarafındaki karşılığı ise OBP'dir.
Ağırlık ve ağırlıklı puan (MADDE 54)
Yönetmelik hesabı iki adımda tanımlar ve iki ayrı kavram kullanır:
- Bir dersin ağırlığı, o dersin haftalık ders saati sayısına eşittir (MADDE 54/1). Kredi, katsayı ya da başka bir tablo yoktur — ağırlık doğrudan ders saatidir.
- Ağırlıklı puan, dersin yılsonu puanı ile haftalık ders saatinin çarpımıdır (MADDE 54/2).
YBP bu ağırlıklı puanların toplamının, ders saatleri toplamına bölünmesidir. Bölme işlemi virgülden sonra 4 basamak yürütülür (MADDE 55/1); tam sayıya yuvarlanmaz.
Örnek: aynı notlar, farklı ders saatleri
Ağırlığın etkisini görmenin en hızlı yolu, aynı iki notu yer değiştirmektir. Aşağıdaki iki öğrencinin notları birebir aynı; yalnızca hangi dersten alındıkları farklı:
| Ders (haftalık saat) | Öğrenci A | Öğrenci B |
|---|---|---|
| Matematik (6) | 90 | 60 |
| Fizik (2) | 60 | 90 |
| YBP | 82,5 | 67,5 |
Düz aritmetik ortalama alsaydınız ikisi de 75 çıkardı. Ağırlıklı hesapta arada 15 puanfark oluşuyor: (90×6 + 60×2) ÷ 8 = 82,5 ile (60×6 + 90×2) ÷ 8 = 67,5. Bu yüzden "ortalamamı yükseltmek için hangi derse çalışayım" sorusunun cevabı, notu en düşük ders değil, ders saati en yüksek dersolabilir.
Nakil gelen öğrencide YBP
Yıl içinde okul değiştiren öğrenciler için MADDE 55/1 ayrı bir cümle içerir: yılsonu başarı puanı hesaplanırken yeni oluşacak haftalık ders saati sayısı toplamı esas alınır. Yani bölen, eski okulun ders çizelgesi değil, nakil sonrası geçerli olan çizelgedir. İki okulun haftalık saatleri farklıysa aynı notlarla farklı bir YBP çıkması bundandır — hesaplayıcıya girerken güncel karnenizdeki ders saatlerini kullanın.
Evde veya hastanede eğitim alan öğrencilerin değerlendirmesi, sorumlu olunan programın uygulandığı okulun ölçütlerine göre yapılır ve okutulmayan derslerden muafiyet verilir (MADDE 55/3).
Girdiğiniz yılsonu puanı nereden geliyor?
Hesaplayıcıya yazdığınız "yılsonu puanı" kendi başına bir sınav sonucu değildir; iki dönemin birleşimidir. Zinciri yönetmelik şöyle kurar:
- Dönem puanı (MADDE 51/1): o dönemki sınav puanları, performans çalışması puanları ve varsa proje puanı birlikte ortalanır. Sayılar tek tek şuradan gelir:
- MADDE 45/1-a: bir dönemde her dersten iki yazılı sınav yapılır. Üçüncü sınav yalnızca haftalık ders saati altı ve üzeri olan derslerde ve il sınıf/alan zümresi karar alırsa yapılabilir — yani üçüncü yazılı istisnadır, kural değil.
- MADDE 50/8: her dönemde tüm derslerden iki performans puanı verilir. İkinci performans notu öğretmenin tercihine bırakılmış değildir.
- Yılsonu puanı (MADDE 53/1-a): birinci ve ikinci dönem puanlarının aritmetik ortalamasıdır. Bir dönem puanı yoksa telafi programı sonundaki puanla ortalanır (MADDE 53/1-b). Bu bölme de 4 basamak yürütülür (MADDE 53/2).
- YBP (MADDE 55/1): yukarıda anlatılan ağırlıklı ortalama.
Kısacası tek bir yazılıdan alınan puan YBP'ye doğrudan girmez; önce dönem puanına, sonra yılsonu puanına süzülür. Tek bir dersin dönem puanını ayrı hesaplamak için Lise Ders Puanı Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
YBP'den mezuniyet puanına, oradan OBP'ye
MADDE 65/1: mezuniyet puanı, dokuz, on, on bir ve on ikinci sınıfların yılsonu başarı puanlarının aritmetik ortalamasıdır — dört yıl eşit ağırlıktadır ve bu bölme de 4basamak yürütülür. Sık sorulan "12. sınıf daha çok etkiler mi?" sorusunun cevabı hayırdır.
Aynı sayının iki adı var: MEB mevzuatı buna mezuniyet puanı, ÖSYM kılavuzu diploma notu der. İkisi de 100 üzerindendir ve aynı değeri gösterir. ÖSYM bu değeri 5 ile çarparakOBP'yi üretir (2026-YKS Kılavuzu §4.1).
| Adım | Kaynak | Sonuç |
|---|---|---|
| Ağırlıklı puan = puan × haftalık saat | MADDE 54/2 | ders başına |
| YBP = Σağırlıklı puan ÷ Σsaat | MADDE 55/1 | yıl başına |
| Mezuniyet puanı = 4 YBP'nin ortalaması | MADDE 65/1 | 0-100 |
| OBP = mezuniyet puanı × 5 | YKS Kılavuzu §4.1 | 250-500 |
Kılavuzun az bilinen kuralı: diploma notu bildirilmeyen veya 50'nin altında olan adaylarda diploma notu 50 kabul edilir; bu yüzden OBP fiilen 250'nin altına inmez. Yerleştirme puanına katkı katsayısı 0,12'dir; bir önceki YKS'de merkezî yerleştirmeyle bir programa yerleşen adaylarda "kayıt olsun veya olmasın" yarıya iner.
YBP kaç olmalı? Sınıf geçme eşiği
Doğrudan sınıf geçmenin iki şartından biri YBP'dir: başarısız ders sayısı en fazla bir olan öğrencinin yılsonu başarı puanı en az 50 olmalıdır (MADDE 57/1-b). Başarısız ders sayısı daha fazlaysa 3 derse kadar sorumlu geçme devreye girer (MADDE 58/1). Ayrıntı için Lise Sınıf Geçme Hesaplama aracına bakabilirsiniz.
İlgili araçlar: Lise Mezuniyet Puanı, OBP Hesaplama, Lise Ders Puanı, Lise Ortalama.
Bu sayfadaki madde numaraları MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin yürürlükteki metninden okunmuştur (2026-08-30 tarihinde karşılaştırıldı).
