Lise not ortalaması nedir?
Lise not ortalaması, her öğretim yılının yıl sonu başarı puanı (YBP) değerlerinin ortalamasıdır. YBP tek bir dersin notu değildir: o yıl okutulan bütün derslerin yıl sonu puanlarının, derslerin haftalık ders saatiyle ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. Bu yüzden 6 saatlik matematik, 1 saatlik bir dersten altı kat fazla etki eder.
Mezuniyette bu yılların ortalaması diploma notuna dönüşür, diploma notu da YKS yerleştirme puanınıza giren OBP'yi belirler. Yani lise ortalaması yalnızca karne değil, üniversite puanınızın bir bileşenidir.
Ortalama nasıl hesaplanır — ve neden yuvarlanmaz?
Genel ortalama, tamamlanan yılların YBP değerlerinin aritmetik ortalamasıdır: dört yıllık bir lisede (9 + 10 + 11 + 12) / 4. Bölme işleminin nasıl yürütüleceği Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği MADDE 51/1-e'de yazılıdır: virgülden sonra 4 basamak. Yönetmelikte tam sayıya yuvarlama diye bir kural yoktur.
Bu ayrıntı görünüşte küçüktür ama sonucu değiştirir. Ortalaması 84,50olan bir öğrenciyi yuvarlayan bir hesaplayıcı 85 gösterir ve "Pekiyi, takdir belgesi" der. Yönetmeliğe göre ise 84,50 İyi aralığındadır ve öğrenci teşekkür belgesi alır. Aradaki fark bir belgedir. Aşağıdaki derece tablosunun 84,99 gibi ondalıklarla bitmesi de zaten yuvarlama olmadığının doğrudan kanıtıdır.
Derece tablosu (MADDE 44/2)
| Puan aralığı | Derece |
|---|---|
| 85 - 100 | Pekiyi |
| 70 - 84,99 | İyi |
| 60 - 69,99 | Orta |
| 50 - 59,99 | Geçer |
| 0 - 49,99 | Geçmez |
Yaygın bir yanlış:pek çok kaynak bu dereceleri "5 Pekiyi, 4 İyi, 3 Orta" diye rakamla eşleştirir. Yönetmelikte böyle bir 5'lik rakam sistemi yoktur; MADDE 44/2 yalnızca puan aralığını ve derecenin adını verir. Karnenizde rakam görmemeniz bir eksiklik değildir.
Bir dersten geçmenin iki yolu (MADDE 56/1-a)
Çoğu hesaplayıcı yalnızca birinci yolu gösterir. Yönetmelik ikisini de sayar:
- İki dönem puanının ortalaması 50 ve üzerindeyse ders başarılıdır.
- Birinci dönem puanı ne olursa olsun, ikinci dönem puanı 70 ve üzerindeyse ders yine başarılı sayılır.
İkinci kural, birinci dönemi kötü geçen öğrenci için belirleyicidir: 1. dönem 20, 2. dönem 72 alan bir öğrencinin ortalaması 46'dır ve ilk kurala göre kalır — ama ikinci kural gereği o dersten geçer.
Sınıf geçme, sorumlu geçme ve sınıf tekrarı
- Doğrudan sınıf geçme (MADDE 57/1-b): yıl sonu başarı puanı en az 50 olan ve başarısız ders sayısı en fazla bir olan öğrenci sınıfını geçer.
- Sorumlu geçme (MADDE 58/1): en fazla 3 dersten başarısız olan öğrenci, o derslerden sorumlu olarak bir üst sınıfa geçer.
- Sınıf tekrarı: alt sınıflardan gelenler dâhil başarısız ders sayısı 6'yı aşarsa öğrenci sınıf tekrar eder.
Sorumluluk sınavında alınan puan, ilgili dersin yıl sonu puanı olarak kayda geçer. Diploma notu mezuniyet anındaki güncel puanlarla hesaplandığı için, sorumluluğu kalkan dersin yeni puanı ortalamaya yansır. Sınıf geçme durumunuzu ayrıca hesaplayabilirsiniz.
Takdir ve teşekkür belgesi şartları (MADDE 160/1)
Belge, dönem sonunda ve şu üç şartın birlikte sağlanmasıyla verilir:
- Tüm derslerden başarılı olmak,
- dönem puanlarının ağırlıklı ortalamasının 70'ten aşağı olmaması,
- davranış puanının 100 olması.
| Ağırlıklı dönem ortalaması | Belge |
|---|---|
| 85 ve üzeri | Takdir belgesi |
| 70 - 84,99 | Teşekkür belgesi |
| 70 altı | Belge verilmez |
Güncel olmayan bir şart:internetteki pek çok sayfa hâlâ "özürsüz devamsızlığın 5 günü geçmemesi" şartını yürürlükteymiş gibi anlatır. Bu ibare 8/9/2023 tarihli ve 32303 sayılı değişiklikle mülga edilmiştir; yönetmeliğin güncel metninde MADDE 160 kapsamında devamsızlık şartı geçmez. Lisede devamsızlık, belgeyi değil sınıf geçmeyi etkiler.
Diploma notu, OBP ve YKS katkısı
Diploma notu 100 üzerindendir ve 5 ile çarpılarakOBP'ye çevrilir (2026-YKS Kılavuzu §4.1). Kılavuzun az bilinen kuralı şudur: diploma notu bildirilmeyen ya da 50'nin altında olan adaylarda diploma notu 50 kabul edilir. Bu yüzden OBP fiilen 250'nin altına inmez; tavan ise 500'dür.
| Diploma notu (100) | OBP (×5) | Yerleştirme puanına katkı (×0,12) |
|---|---|---|
| 50 ve altı | 250 | 30,0 |
| 70 | 350 | 42,0 |
| 85 | 425 | 51,0 |
| 100 | 500 | 60,0 |
Katsayı, bir önceki YKS'de merkezî yerleştirmeyle bir programa yerleşen adaylarda yarıya iner (0,12 → 0,06). Kılavuzdaki ifade "kayıt olsun veya olmasın" biçimindedir: yerleştiği programa kayıt yaptırmamak yarılanmayı engellemez. OBP artık Türkiye geneli üzerinden hesaplanır; okul katsayısına dayalı eski AOBP sistemi kaldırılmıştır.
Diploma notunu ayrıntılı görmek için Lise Mezuniyet Puanı, OBP'yi doğrudan hesaplamak için OBP Hesaplama, tek bir dersin dönem puanı için Lise Ders Puanı aracını kullanabilirsiniz.
Ortaokul ortalamasıyla karıştırmayın
Ortaokul, ayrı bir yönetmeliğe tabidir ve dönem puanı formülü düz aritmetik ortalama değildir(İlköğretim Kurumları Yönetmeliği MADDE 27/2-a): proje ve katılım puanlarının ortalaması birlikte tek bir sınav ağırlığında sayılır, iki sınav puanıyla toplanır ve üçe bölünür. Üstelik ortaokulda yuvarlama vardır: MADDE 27/2-b gereği yarım ve üzeri kesirler bir üst tam puana yükseltilir. Lisede olmayan bu kural yüzünden, aynı notları ortaokul kuralıyla hesaplayan bir araç lisede yanlış sonuç verir.
Bu sayfadaki bütün madde numaraları MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin yürürlükteki metninden okunmuştur (2026-08-30 tarihinde karşılaştırıldı).
