OBP nedir?
OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı), lise diploma notunuzdan üretilen ve YKS yerleştirmesinde ek katkı olarak kullanılan bir puandır. Bir sınav değildir; girip kazanmanız gereken bir puan da değildir. Lise öğreniminiz boyunca oluşan diploma notunuz, mezuniyet anında OBP'ye dönüştürülür. Bu nedenle her lise mezununun bir OBP'si vardır ve bu değer, sınav performansınızdan bağımsız olarak yalnızca diploma notunuza bağlıdır.
OBP nasıl hesaplanır?
Genel kabul gören hesaplama mantığı basittir: 100 üzerinden verilen diploma notu 5 ile çarpılır ve sonuçta 0-500 aralığında bir OBP elde edilir. Formül şu şekildedir:
OBP = Diploma Notu × 5
Örneğin diploma notu 85 olan bir öğrencinin OBP'si 85 × 5 = 425 olur. Aşağıdaki tablo, birkaç diploma notu için bu dönüşümü özetler:
| Diploma Notu | Çarpan | OBP (500 üzerinden) |
|---|---|---|
| 70 | × 5 | 350 |
| 85 | × 5 | 425 |
| 100 | × 5 | 500 |
Görüldüğü gibi 0-100 arasındaki her diploma notu, 0-500 ölçeğine oransal olarak taşınır. Diploma notu 100 olan bir öğrenci mümkün olan en yüksek OBP olan 500'e ulaşırken, diploma notu düştükçe OBP de aynı oranda azalır. Bu yüzden OBP'yi ayrı bir puan gibi değil, diploma notunuzun 500'lük ölçekteki karşılığı olarak düşünmek daha doğrudur.
OBP, YKS yerleştirmesine nasıl katkı sağlar?
OBP, YKS'de tek başına sıralama üreten bir puan değildir; sınav puanınıza ek katkıolarak eklenir. Katkı, OBP'nizin belirli bir oranla çarpılıp yerleştirme puanınıza dâhil edilmesiyle hesaplanır. Bu oran ve ek yerleştirmedeki uygulama zaman zaman güncellenebildiği için, katkının kesin katsayısını her zaman ilgili yılın ÖSYM kılavuzundan doğrulamanız gerekir. Genel kural şudur: diploma notunuz ne kadar yüksekse OBP katkınız da o kadar artar.
Diploma notunu yükseltmek OBP'yi nasıl etkiler?
OBP doğrudan diploma notuna bağlı olduğu için, lise yıllarında not ortalamanızı yükseltmek OBP'nizi de doğrudan artırır. Diploma notundaki her 1 puanlık artış, OBP'ye 5 puan olarak yansır. Mezuniyet öncesindeki dönemlerde ders başarınızı yükseltmek ve zayıf dersleri toparlamak bu yüzden değerlidir. Ancak mezun olduktan sonra diploma notu ve dolayısıyla OBP sabit kalır; sonradan güncellenmez.
OBP'nin tabanı 250'dir — sıfır OBP diye bir şey yok
2026-YKS Kılavuzu §4.1'in az bilinen kuralı: diploma notu bildirilmeyen veya 50'nin altında olan adaylar için diploma notu 50 kabul edilir.Yani diploma notu 30 olan bir adayla 50 olan adayın OBP'si aynıdır: 250. Tavan ise 500'dür.
Bunun pratik anlamı şu: OBP'nin yerleştirme puanına katkısı hiçbir zaman sıfır olmaz, en düşük ihtimalle 250 × 0,12 = 30,0 puandır. Diploma notu düşük olan adayların "OBP'm yok sayılır" endişesi yersizdir; ama aynı sebeple diploma notunu 50'nin altından yükseltmenin de yerleştirme puanına hiçbir katkısı yoktur.
Diploma notundaki fark kaç yerleştirme puanı eder?
Diploma notunun her 1 puanı, OBP'de 5 puana, yerleştirme puanında ise 5 × 0,12 = 0,6 puana karşılık gelir. Tablo, aradaki farkın gerçek büyüklüğünü gösteriyor:
| Diploma notu | OBP | Yerleştirmeye katkı | 50'ye göre kazanç |
|---|---|---|---|
| 50 ve altı | 250 | 30,0 | — |
| 60 | 300 | 36,0 | +6,0 |
| 70 | 350 | 42,0 | +12,0 |
| 80 | 400 | 48,0 | +18,0 |
| 90 | 450 | 54,0 | +24,0 |
| 100 | 500 | 60,0 | +30,0 |
En düşük ile en yüksek OBP arasındaki toplam fark 30 yerleştirme puanıdır. Sıralamada bunun karşılığı bölüme göre binlerce kişi olabilir; ama TYT/AYT netlerinin getirisiyle karşılaştırıldığında sınırlı bir aralıktır. Diploma notunu yükseltmek değerlidir, tek başına belirleyici değildir.
Katsayının yarıya inmesi: "kayıt olsun veya olmasın"
Bir önceki YKS ile merkezî yerleştirmeyle bir programa yerleşen ya da özel yetenek sınavı sonucu kayıt olan adaylarda OBP katsayısı yarıya iner: 0,12 yerine 0,06. Kılavuzun ifadesindeki kritik ibare şudur: "kayıt olsun veya olmasın".
Yani yerleştiğiniz programa kayıt yaptırmamış olmanızyarılanmayı engellemez. Tercih listesine "nasıl olsa kayıt olmam" diyerek bir bölüm eklemek, ertesi yıl OBP katkınızı 60 puandan 30 puana kadar düşürebilir. Yerleşmek ile kayıt olmak farklı şeylerdir; katsayı açısından ikisi de aynı sonucu doğurur.
Okul katsayısı (AOBP) kaldırıldı
Eskiden OBP, okulun ÖSYS başarısına göre bir katsayıyla ağırlıklandırılırdı (AOBP) ve "iyi okulda okumak puan getirir" algısı buradan geliyordu. Bu sistem kaldırılmıştır: OBP hesabında Türkiye geneli esas alınır, okul bazında işlem yapılmaz. Aynı diploma notuna sahip iki aday, hangi liseden mezun olursa olsun aynı OBP'yi alır.
Mesleki ve teknik ortaöğretim mezunlarının kendi alanlarındaki programlara yerleşirken aldığı ek puan ise ayrı bir düzenlemedir (0,06 katsayı). Tablo 3A ve 3B.1 kapsamındaki programlar için 30.03.2012 tarihinden sonra okula kayıt olanlara uygulanmaz.
OBP hakkında sık yapılan yanlış anlamalar
- OBP'yi ayrı bir sınav sanmak; oysa yalnızca diploma notundan üretilen bir puandır.
- OBP'nin YKS puanını tek başına belirlediğini düşünmek; asıl belirleyici TYT, AYT ve YDT puanlarıdır.
- Katkı katsayısını sabit varsaymak; oran yıllara göre değişebilir, güncel değeri kılavuzdan doğrulayın.
- Yerleştiği programa kayıt olmayınca katsayının yarılanmayacağını sanmak; kılavuz "kayıt olsun veya olmasın" der.
- Diploma notu 50'nin altındayken OBP'nin daha da düşeceğini sanmak; taban 50 kabul edilir, OBP 250'nin altına inmez.
- "İyi liseden mezun olmak OBP'yi yükseltir" sanmak; okul katsayısına dayalı AOBP sistemi kaldırılmıştır.
- Mezuniyetten sonra OBP'nin yükseltilebileceğini sanmak; mezuniyet anında oluşan OBP değişmez.
İlgili hesaplama araçları
OBP'nizi hesapladıktan sonra sınav tarafını da tamamlamak için YKS puan hesaplama aracıyla netlerinizi puana çevirebilir, lise ortalama hesaplama aracıyla da diploma notunuzu takip edebilirsiniz. Bu araçları birlikte kullanmak, hem diploma tarafını hem de sınav tarafını aynı anda planlamanıza yardımcı olur. Kesin yerleştirme sonuçları için ise her zaman ilgili yılın güncel ÖSYM kılavuzunu esas alın.
