Vadeli mevduat, bankaya belirli süre için yatırılan paraya önceden bilinen oran üzerinden faiz işletilen tasarruf ürünüdür. Türkiye'de kısa ve orta vadeli TL birikim değerlendirmesinde en çok kullanılan araçlardan biridir.
Vadeli mevduat, getirisinin görece öngörülebilir olması nedeniyle özellikle riskten kaçınan tasarruf sahipleri için temel ürünlerden biridir. Bankaların kampanya oranları, vade seçenekleri ve stopaj uygulamaları net kazancı doğrudan etkiler.
Ancak ilan edilen faiz oranı tek başına yeterli değildir. Vade süresi, tahakkuk şekli, kırık vade ihtimali ve vergi sonrası net tutar birlikte değerlendirilmeden gerçek getiri sağlıklı okunamaz.
Bileşik etki yeniden bağlama yapıldığında önem kazanır.
Formül
Brüt Faiz = Anapara x Faiz Oranı x VadeTemel hesaplama ifadesi
Anapara
Vadeye bağlanan başlangıç tutarı
Faiz Oranı
Banka tarafından sunulan yıllık brüt oran
Vade
Mevduatın bankada kaldığı süre
Net getiri için stopaj oranı ayrıca dikkate alınmalıdır; vade gün bazında yıl kesrine çevrilir.
Hesaplanmış örnekler
32 günlük TL mevduat örneği
300.000 TL birikim yıllık %47 brüt faizle 32 gün vadeli mevduata bağlanıyor.
1.Faiz oranı 0,47 olarak alınır.
2.Vade 32 / 365 = 0,08767 yıl olarak çevrilir.
3.Brüt faiz yaklaşık 300.000 x 0,47 x 0,08767 = 12.362 TL hesaplanır.
4.Stopaj sonrası net getiri ayrıca bulunur.
Yeniden bağlama etkisi
200.000 TL mevduat 3 ay boyunca her ay sonunda yeniden bağlanarak değerlendiriliyor.
1.İlk ay sonunda faiz anaparaya eklenir.
2.İkinci ay yeni toplam tutar üzerinden yeniden faiz kazanılır.
3.Üçüncü ayda aynı mantık sürer.
Bölüm 1
Vadeli mevduat nasıl işler?
Vadeli mevduatta yatırımcı, belirli bir tutarı bankaya önceden belirlenen süre için bırakır ve karşılığında faiz geliri elde eder. Vade sonunda anapara ile faiz birlikte tahsil edilir ya da talebe göre yeniden vadeye bağlanabilir.
Bu ürünün en önemli avantajı, başlangıçta kabaca ne kadar kazanılacağının öngörülebilmesidir. Ancak vade bozulursa veya oranlar hızlı değişirse beklenti değişebilir.
İlan edilen faiz oranı çoğu zaman brüt orandır; net kazanç stopaj sonrası anlaşılır.
Bölüm 2
Vade seçimi neden önemlidir?
Kısa vade, faiz oranı değişikliklerine daha hızlı uyum sağlama imkanı verirken uzun vade oranı sabitleyebilir. Yatırımcının nakit ihtiyacı, faiz beklentisi ve piyasa görünümü vade tercihinde belirleyici olur.
Kısa vadede esneklik yüksektir.
Uzun vadede oran sabitleme avantajı olabilir.
Vade bozulursa beklenen getiri değişebilir.
Faiz beklentisi vade tercihine yön verir.
Bölüm 3
Net getiri nasıl değerlendirilir?
Vadeli mevduat seçiminde sadece faiz yüzdesi değil, stopaj, kampanya koşulları, minimum bakiye şartı ve vade sonunda yenileme opsiyonları da dikkate alınmalıdır. Aynı oran farklı bankalarda farklı net sonuç doğurabilir.
Brüt faiz oranı
Stopaj etkisi
Vade süresi
Kampanya ve ek koşullar
Karşılaştırma yaparken aynı tutar ve aynı vade üzerinden net getiriye bakmak daha sağlıklıdır.