Finansal Hesaplamalar
Compound Interest
Bileşik faiz, faizin yalnızca anaparaya değil önceki dönemlerde biriken faizlere de uygulanmasıyla oluşan getiridir. Uzun vadede tasarruf ve yatırımın büyüme hızını belirgin biçimde artırabilir.
Bileşik faiz, yatırım dünyasında 'faizin faiz kazanması' olarak özetlenir. Özellikle düzenli birikim, yeniden yatırım ve uzun vade söz konusu olduğunda küçük oranlar bile zaman içinde güçlü sonuçlar üretebilir.
Bu kavram yalnızca mevduat veya yatırım için değil, bazı borç ilişkilerinde maliyetin hızla büyümesini anlamak açısından da önemlidir. Bu yüzden bileşik etkiyi erken fark etmek finansal karar kalitesini artırır.
Gelecek Değer = Anapara x (1 + Faiz Oranı / Dönem Sayısı)^(Dönem Sayısı x Süre)Faiz tahakkuku aylık, üç aylık veya yıllık olduğunda sonuçlar farklılaşır.
Aylık bileşik büyüme örneği
100.000 TL birikim aylık %3 getiriyle 12 ay boyunca yeniden değerlendiriliyor.
Uzun vadeli mevduat etkisi
250.000 TL tutar yıllık %35 getiri varsayımıyla 5 yıl boyunca yeniden yatırıma yönlendiriliyor.
Bileşik faizde ilk dönemin sonunda oluşan faiz, sonraki dönemde anaparaya eklenmiş kabul edilir. Böylece her yeni dönem faizi daha büyük bir taban üzerinden hesaplanır ve zaman içinde büyüme hızlanır.
Bu mekanizma uzun vadeli yatırımlarda sabır ve disiplinin neden kritik olduğunu açıklar. İlk yıllarda küçük görünen artışlar ilerleyen dönemlerde daha güçlü hale gelir.
Basit faizde her dönem yalnızca ilk anapara üzerinden hesap yapılır. Bileşik faizde ise biriken faiz de yeni dönemin hesap tabanına dahil edilir; bu nedenle iki yöntem aynı oran ve vadede farklı sonuç üretir.
Bileşik faiz mantığı vadeli mevduatın yeniden bağlanması, yatırım fonlarında getirinin içeride kalması ve temettünün tekrar yatırıma yönlendirilmesi gibi birçok durumda görülür. Aynı prensip borç tarafında ise maliyetin hızla artmasına yol açabilir.
Çünkü her dönemin faizi sonraki dönemin hesap tabanına eklenir. Böylece faiz yalnızca anaparadan değil, biriken faizlerden de kazanılır.
Evet. Aynı nominal oran altında daha sık tahakkuk genellikle daha yüksek efektif getiri doğurur.
Hayır. Bazı borç yapılarında da bileşik etki benzeri maliyet büyümesi görülebilir; bu nedenle hem yatırım hem borç tarafında önemlidir.
Çünkü bileşik etki zamanla güçlenir. İlk dönemlerde sınırlı görünen büyüme, ilerleyen yıllarda çok daha belirgin hale gelir.
Evet. Net olarak yeniden yatırıma yönlendirilen tutar vergi sonrası küçülüyorsa, dönem sonu birikim de buna göre azalır.