Finansal Hesaplamalar
Simple Interest
Basit faiz, faiz tutarının her dönemde yalnızca ilk anapara üzerinden hesaplandığı yöntemdir. Kısa vadeli işlemleri, temel finans mantığını ve faiz karşılaştırmalarını anlamak için en sade faiz yaklaşımıdır.
Basit faiz yöntemi, özellikle kısa vadeli finansal örneklerde ve eğitim amaçlı hesaplamalarda yaygın biçimde kullanılır. Faiz her dönemde sabit bir taban üzerinden yürüdüğü için sonuç, bileşik faize göre daha kolay takip edilir.
Türkiye'de mevduat, repo veya alacak hesaplamalarını yorumlarken basit faiz mantığını bilmek faydalıdır. Ancak gerçek hayatta birçok ürün bileşik etki veya ödeme planı içerdiğinden, basit faiz sonucu her zaman nihai getiriyle birebir örtüşmeyebilir.
Faiz Tutarı = Anapara x Faiz Oranı x SüreFaiz oranı ile süre aynı dönem bazında ele alınmalıdır; yıllık oran kullanılıyorsa süre de yıl cinsine çevrilmelidir.
90 günlük basit faiz örneği
80.000 TL anapara yıllık %36 basit faizle 90 gün boyunca değerlendiriliyor.
6 aylık ticari alacak örneği
200.000 TL tutarındaki bir ticari alacak için yıllık %30 oran üzerinden 6 aylık basit faiz hesaplanıyor.
Basit faiz sisteminde faiz hesabı her dönem aynı başlangıç anaparası üzerinden yapılır. Önceki dönemde oluşan faiz yeni hesap tabanına eklenmez; bu nedenle büyüme doğrusal ilerler.
Bu yapı özellikle kısa vadeli işlemlerde, eğitim örneklerinde ve temel karşılaştırmalarda anlaşılması kolay bir çerçeve sunar.
Bileşik faizde her dönem sonunda oluşan faiz bir sonraki dönemin hesabına dahil edilirken, basit faizde bu ekleme yapılmaz. Bu yüzden vade uzadıkça iki yöntem arasındaki fark daha görünür hale gelir.
Basit faiz yöntemi ticari alacak hesaplarında, kısa vadeli finansman analizlerinde ve eğitim amaçlı temel faiz mantığını anlatırken yararlıdır. Pratik ve hızlı sonuç verir, fakat tüm ürünler için nihai gerçekliği yansıtmayabilir.
Çünkü her dönem yalnızca ilk anapara üzerinden hesap yapılır; biriken faiz yeni dönemin tabanına eklenmez.
Kısa vadeli ticari hesaplamalarda, eğitim örneklerinde ve bazı sözleşmesel faiz yorumlarında sık kullanılır; ancak finansal ürünlerin tamamı sadece bu mantıkla işlemez.
Hayır. Efektif getiri tahakkuk sıklığı, vergi ve diğer koşullara göre değişebilir; basit faiz daha temel bir yaklaşım sunar.
Yıllık oran, 90/365 gibi yıl kesrine çevrilmiş süre ile birlikte hesaplanır. Aynı dönem bazını kullanmak gerekir.
Tek başına yeterli olmayabilir. Özellikle uzun vadeli ürünlerde bileşik etki, vergi ve masraflar ayrıca değerlendirilmelidir.