Detaylı içerik
Bölüm bölüm derinlemesine açıklama
Bir sayının yüzdesi nasıl alınır?
En temel yüzde işlemi, bir sayının belirli bir yüzdesini bulmaktır. Formül sabittir: sayı ile yüzde oranını çarpıp 100'e bölersiniz.
Örneğin 250 TL'lik ürünün %20'si, 250 × 20 / 100 = 50 TL eder. Bu 50 TL, işleme göre indirim tutarı, KDV veya kâr payı olabilir.
Aynı mantık ters yönde de çalışır: parça biliniyorsa bütünü bulmak için parçayı orana bölüp 100 ile çarparsınız.
- Temel formül
- sayı × % / 100
- Örnek
- 250'nin %20'si = 50
- Ters işlem
- parça / % × 100
Yüzde artış ve indirim
Artış ve indirim, değişim miktarının başlangıç değerine oranıdır.
Yüzde artış, yeni değer ile eski değer arasındaki farkın eski değere bölünmesiyle bulunur. 200 TL'den 260 TL'ye çıkan fiyatta artış (260 - 200) / 200 × 100 = %30'dur.
İndirim de aynı mantıkla çalışır; fark bu kez düşüştür. 500 TL'lik ürüne %25 indirim, 500 × 25 / 100 = 125 TL indirim ve 375 TL net fiyat demektir.
Kritik nokta oranın hangi değere göre alındığıdır: artış ve indirim her zaman başlangıç değerine göre hesaplanır, sonuç değerine göre değil.
Sık kullanılan yüzde işlemleri
- Yüzdesini alma: sayı × % / 100
- Yüzde artış: (yeni - eski) / eski × 100
- Yüzde indirim: indirim / eski fiyat × 100
- Yüzde değişim: iki değer arasındaki oransal fark
Ardışık indirim ve zam tuzağı
Yüzdelerde en sık yapılan hata, ardışık oranları toplamaktır. %20 sonra %10 indirim, toplamda %30 değildir çünkü ikinci indirim zaten düşmüş bir fiyata uygulanır.
100 TL'lik ürün önce 80 TL'ye, sonra 72 TL'ye iner; yani toplam indirim %28'dir. Aynı şekilde %20 zam sonrası %20 indirim, başlangıç fiyatını geri getirmez.
Bu yüzden zincirleme oranlarda her adımı ayrı ayrı uygulamak, tek bir toplam oran varsaymaktan çok daha doğrudur.
İpucu
- Ardışık oranları hesaplarken her adımı sırayla uygulayın, oranları toplamayın.
- Zam ve indirimi karşılaştırırken ikisinin de hangi tabana uygulandığını kontrol edin.
