Yüzde hesaplama nedir?
Yüzde (%), bir bütünün yüzde kaçını ifade ettiğini gösteren oransal bir gösterimdir. Latince "per centum" (yüzde bir) ifadesinden gelir. Günlük hayatta en sık karşılaştığınız yüzde hesaplama senaryoları:
- İndirim hesaplama — %30 indirimli üründe ne kadar ödersiniz?
- Zam hesaplama — Maaşınıza %25 zam yapıldığında yeni rakam nedir?
- KDV hesaplama — %20 KDV dahil fiyattan vergisiz tutar nedir?
- Oran bulma — 250 TL, 1.000 TL'nin yüzde kaçıdır?
- Faiz ve getiri — Yatırımın yüzde kaç getiri sağladı?
Yüzde formülleri
| İşlem | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Yüzde bulma | Sayı × (Oran / 100) | 2.000 × 0,15 = 300 |
| Yüzde ekleme | Sayı × (1 + Oran / 100) | 1.000 × 1,20 = 1.200 |
| Yüzde çıkarma | Sayı × (1 − Oran / 100) | 500 × 0,70 = 350 |
| Oran bulma | (Parça / Bütün) × 100 | (250 / 1.000) × 100 = %25 |
Sık yapılan yüzde hataları
Yüzde hesaplamada iki yaygın hata vardır. Bunları bilmek yanlış sonuçları önler:
- İç yüzde hatası:KDV dahil fiyattan KDV çıkarmak için doğrudan yüzde çıkarılmaz. 1.200 ₺'den %20 KDV çıkarmak için 1.200 − 240 = 960 ₺ yapmak yanlıştır. Doğrusu: 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 ₺.
- Ardışık yüzde hatası: %20 zam sonrası %20 indirim sizi başa döndürmez. 100 ₺ → +%20 → 120 ₺ → −%20 → 96 ₺. Başlangıç noktasına dönülmez.
Yüzde artış ve azalış hesaplama
İki değer arasındaki değişimi yüzde olarak ifade etmek için:
- Yüzde artış: (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100
- Yüzde azalış: (Eski − Yeni) ÷ Eski × 100
- Örnek: Fiyat 80 ₺'den 100 ₺'ye çıktı → (100 − 80) ÷ 80 × 100 = %25 artış
