İçerik rehberi
Araç nasıl kullanılır, sonuç nasıl yorumlanır?
Aracı kullanırken formülleri, kritik yorum noktalarını ve sık yapılan hataları daha rahat takip edebilmeniz için içerik yapısını mobil odaklı olarak düzenledik.
Amortisman nedir?
Amortisman, sabit kıymetlerin ekonomik ömürleri boyunca değer düşüşünü istisnasız olarak kayıtlara yansıtan bir muhasebe işlemidir. Fiziksel ve maddi duran varlıkların demirbaş değeri zaman içinde tükenir; amortisman bu tükenmeyi yıllık, aylık ve çeyreklik dönemlerle raporlamaya yardımcı olur. Vergi mevzuatında amortisman oranları belirlenmiş olup, işletmeler bu oranlara göre gider yazabilirler. Türkiye'de sabit kıymetlerin amortisman süresi ve oran tablosu Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alır.
Amortisman yöntemleri
İki temel yöntem vardır: normal (doğrusal) ve azalan bakiye. Normal yöntemde her yıl aynı tutar gider yazılırken, azalan bakiye yöntemi ilk yıllarda yüksek amortisman ayırarak vergi avantajı sağlar. Bu seçim, varlığın hızla yıpranması veya ekonomik ömrünün uzun olması gibi kriterlere göre değişir.
Normal yöntem açıklaması
Normal yöntemde aktivanın maliyeti faydalı ömrüne bölünür. Örneğin 5 yıllık bir varlığın demirbaş değeri 50.000 TL ise yıllık amortisman 10.000 TL'dir. Böylece defter değeri yıllık olarak eşit düşer ve kalan değer her yıl aynı farkla azalır.
Azalan bakiye yöntemi
Azalan bakiye yönteminde ise önceki yılın kalan defter değeri esas alınarak oran uygulanır. Bu nedenle ilk yıllarda yüksek amortisman oluşur ve sonraki yıllarda düşer. Vergi avantajı sağlayan bu yöntem özellikle teknolojik ekipmanlarda tercih edilir. İkinci yılın amortismanı da önceki yılın kalan değerine göre hesaplanır.
Vergi etkileri
Amortisman gideri kurumlar vergisi matrahını doğrudan azaltır. Yıllık beyanname sırasında giderler ile netleşme yapılır. Dolayısıyla yapılan yatırımın geri dönüş süresi, faydalı ömrü doğru tespit edilmeden amortisman yapılmamalıdır. Ayrıca amortisman dönemleri ve oranları Maliye Bakanlığı'nın duyurduğu tablolar üzerinden düzenli güncellenmelidir.
Kullanım ipuçları
- Faydalı ömür genellikle 2-50 yıl arasında değişir; hem makine hem bina varlıkları için liste bulunur.
- Amortisman ayırırken defter değeri negatif olmamalıdır; kalan değer 0'a çok yaklaşınca durdurulur.
- Yeni yatırım yapılmadan önce hangisi daha avantajlı: normal mi, azalan bakiye mi araştırılmalıdır.
- Yıllık ve aylık amortisman tutarını hesaplayarak bütçeleme yapmak vergi planlamasını kolaylaştırır.