İçerik rehberi
Araç nasıl kullanılır, sonuç nasıl yorumlanır?
Aracı kullanırken formülleri, kritik yorum noktalarını ve sık yapılan hataları daha rahat takip edebilmeniz için içerik yapısını mobil odaklı olarak düzenledik.
İnşaat demiri (donatı) hesabı nedir?
İnşaat demiri hesabı, betonarme bir yapıda kullanılacak nervürlü çeliğin toplam ağırlığını ve boy adedini belirleme işlemidir. Betonu çekmeye karşı güçlendiren donatı, metrajda uzunluk olarak çıkarılır; sipariş ve maliyet ise ağırlık (kg veya ton) üzerinden yapılır. Bu nedenle uzunluğu ağırlığa çeviren birim ağırlık değeri, tüm demir metrajının kalbidir. Çapı ve toplam uzunluğu bilen herkes, birkaç saniyede kilogram ve ton karşılığını bu araçla bulabilir.
Birim ağırlık formülü ve 162 sabiti
Dairesel kesitli çeliğin metre başına ağırlığı şu formülle bulunur:
- Birim ağırlık (kg/m) = çap² (mm) / 162
- Toplam ağırlık (kg) = toplam uzunluk (m) × birim ağırlık
- 12 m boy adedi = yukarı yuvarla (toplam uzunluk / 12)
162 sabiti; çeliğin 7850 kg/m³ yoğunluğu ile π/4 kesit katsayısının milimetre-metre birim dönüşümüne uyarlanmasından doğar (7850 × π/4 / 1.000.000 ≈ 1/162). Yani formül fiziksel olarak kesit alanı × yoğunluk hesabının kısayoludur.
Standart çaplar ve birim ağırlıkları
Aşağıdaki tabloda Türkiye’de yaygın kullanılan nervürlü demir çaplarının birim ağırlıkları ve 12 metrelik tam boy ağırlıkları yer alır.
| Çap Φ (mm) | Birim ağırlık (kg/m) | 12 m boy ağırlığı (kg) |
|---|---|---|
| Φ8 | 0,395 | 4,74 |
| Φ10 | 0,617 | 7,40 |
| Φ12 | 0,888 | 10,66 |
| Φ14 | 1,208 | 14,50 |
| Φ16 | 1,578 | 18,94 |
| Φ20 | 2,466 | 29,60 |
| Φ25 | 3,853 | 46,24 |
Metraj çıkarırken dikkat edilecekler
Sağlıklı bir demir metrajı için birkaç noktayı gözden kaçırmayın. Donatılar üst üste bindirilerek eklendiğinden, bindirme boylarını (genellikle 40-50 çap) toplam uzunluğa dahil edin. Etriye ve pilyelerde kanca ve büküm paylarını içeren açınım (düz) boyunu kullanın. Kesim ve şantiye kaybı için toplam ağırlığa %3-5 fire eklemek yaygın bir uygulamadır. Demir 12 metrelik boylarda satın alındığı için, araç size gereken tam boy adedini de verir; bu sayede siparişi çubuk bazında planlayabilirsiniz. Statik projedeki demir listesi (bar bending schedule) her poz için çap, adet ve boyu verdiğinden, en doğru metraj bu listeden çıkar.
