İçerik rehberi
Araç nasıl kullanılır, sonuç nasıl yorumlanır?
Aracı kullanırken formülleri, kritik yorum noktalarını ve sık yapılan hataları daha rahat takip edebilmeniz için içerik yapısını mobil odaklı olarak düzenledik.
Değer artış kazancı nedir?
Değer artış kazancı (Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 80. madde), bir varlığın elden çıkarılmasında satış bedeli ile (endekslenmiş) maliyet bedeli arasındaki olumlu farktır. En sık gayrimenkul, hisse senedi ve diğer menkul kıymet satışlarında ortaya çıkar. Önemli kural: bedelle (parayla) iktisap edilen bir gayrimenkul 5 yıldan fazla elde tutulduktan sonra satılırsa elde edilen kazanç vergiye tabi değildir; miras/bağış yoluyla edinilen gayrimenkullerin satışı da değer artış kazancı kapsamına girmez.
Vergi oranı: düz değil, artan oranlı
Yaygın bir yanılgının aksine bu kazanca sabit bir oran uygulanmaz. İstisnayı (2026'da 150.000 TL) aşan kazanç, yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilir ve artan oranlı gelir vergisi tarifesinegöre (dilimlere göre %15'ten %40'a kadar) vergilendirilir. İstisna ve dilim tutarları her yıl güncellendiğinden güncel değerleri GİB'den teyit edin.
Maliyet endekslemesi (kazancı düşürür)
Kazanç hesaplanırken alış (maliyet) bedeli olduğu gibi değil, elden çıkarma ayından bir önceki aya kadar Yİ-ÜFE artış oranıyla güncellenebilir. Bu endeksleme yalnızca artış oranının %10 veya daha fazla olması halinde uygulanır ve enflasyonun yarattığı sahte kazancı eleyerek ödenecek vergiyi gerçekçi biçimde azaltır.
Hesaplama örneği
| Adım | Tutar |
|---|---|
| Satış bedeli | 4.000.000 TL |
| Endekslenmiş maliyet bedeli | 3.000.000 TL |
| Değer artış kazancı | 1.000.000 TL |
| İstisna (2026) | (−) 150.000 TL |
| Kalan matrah (850.000 TL) | Gelir vergisi tarifesiyle (%15-%40) vergilenir |
Beyan zamanı ve menkul kıymet farkı
Gayrimenkul değer artış kazancı, satışı izleyen yıl Mart ayındayıllık beyanname ile bildirilir. Hisse senedi ve diğer menkul kıymetlerde kurallar farklıdır; örneğin Borsa İstanbul'da işlem gören payların belirli koşullarda elden çıkarılması istisna kapsamında olabilirken, bazı menkul kıymet kazançları tevkifat (stopaj) yoluyla vergilenir. Bu nedenle gayrimenkul ile menkul kıymet satışını ayrı değerlendirmek gerekir.
